Yasal dijital müziğin yenilikçi adresi: TTNetMüzik.com
Mart 1st, 2008 • Uncategorized • Yazan: Erdem Ersöz • Ekle: Haber.gen.tr' ye ekle
Teknolojinin gelişmesi, iletişimin kolaylaşması, internetin ortaya çıkması ve bağlantıların günden güne hızlanması derken müzik dünyasında pekçok kural değişmek zorunda kaldı. Önceleri artan iletişim ile daha fazla promosyon ve reklam imkanı sağlayan müzik sektörü, MP3 müzik formatının icadı ile zor günler yaşamaya başladı. Yeni yasalar ve cezalar ile bu zorlukların aşılmasına çabalandı, ancak bilişim dünyası gibi sonsuz kapılı bir uzayda, her bir kapı kapanışında kullanıcılar yeni bir kapı keşfetti. Ancak son birkaç senedir müzik sektörü bu zorluklardan ancak internette müziği yasallaştırarak kurtulabileceğinin farkına vardı. Türkiye’de bu yeni iş modelinin öncüsü olarak TTNetMüzik.com 2007 senesi sonunda hizmete açıldı.
Türkiye’nin telekom devi TTNet‘in piyasaya sunduğu ve Microsoft SharePoint teknolojisi tabanlı TTNetMüzik.com, TTNet ADSL kullanıcılarına, çok geniş bir repertuarla yerli müzik eserlerini yasal olarak bilgisayarlarına indirme ve dinleme hakkı sağlayan, ayrıca müzik dünyasındaki gelişmeleri takip edebilmeleri amacıyla çeşitli haberler ve etkinlikler hakkında bilgiler sunan, sevilen sanatçılara ait fotoğraflar ve röportajların yer alacağı müzik portalidir. TTNet ADSL kullanıcıları sahip olabilecekleri ücretsiz TTMail e-posta adresleri ile bu portalden faydalanabilmektedirler. (ttnetmuzik.com) Sistem üzerinde 2008 Mart ayı verilerine göre MÜ-YAP kataloğunda bulunan şanatçı ve yapımcılara ait 80.000’e yakın yerli repertuar yer almaktadır. TTNetMuzik üzerinden sunulan bu şarkıların tüm hakları MÜ-YAP‘a aittir ve ticari kullanımı yasaklanmıştır. (ttnetmuzik.com)
MÜ-YAP, Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği, fonogram yapımcılarının bir araya gelerek oluşturduğu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ nun 42. maddesi gereğince kurulmuş olan bir meslek birliğidir. Bakanlar Kurulunun 22/11/2001 gün ve 2001/3329 sayılı kararı ile de, IFPI, Uluslararası Fonogram Endüstrisi Birliği’nin Türkiye Milli Grubu olarak tescil edilmiştir.
MÜ-YAP‘a üye 72 tüzel kişilik sahibi şirket bulunmakta ve bunlar üretim bakımından Türkiye Müzik Endüstrisi’nin yüzde 80′lik bir kısmını; yabancı repertuarın tamamını temsil etmektedir. MÜ-YAP, her türlü izinleri alarak ve bedellerini ödeyerek, icra ve temsili sonucunda plak, kaset, CD vb. ses taşıyıcılarına tespitini yaparak, sadece bedeli karşılığı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla piyasaya sunan müzik yapımcısı üyelerinin verdiği yetki belgeleri ile, Türkiye ve dünyanın her yerinden yerli ve yabancı repertuarlara ait albümlerin en büyük bölümünün haklarını korumaktadır. F.S.E.K’in 80. Md. gereğince üyelerine ait hakların kullanımına, bu yetki belgelerinin kapsamı içinde izin verme yetkisine sahip tek kuruluştur.
ADSL aboneliğimin tipine göre TTNetMüzik üyeliği de değişmektedir. 2008 yılı başındaki tarifeye göre en düşük hız ve kotaya sahip 1Mbps hız ve 4GB kotalı paket aboneler TTNetMüzik Standart üyelik kapsamında her ay 10 adet müzik parçasını bilgisayarlarına indirebilir ve dinleyebilirler. 1Mbps hız ve 4 GB kotalı paket haricindeki tüm ADSL aboneleri ise sahip oldukları TTNetMüzik Gold üyelik kapsamında ayda 500 adet müzik parçasını bilgisayarlarına indirebilir, bu şarkı ya da şarkıları toplamda ayda 100 defayı aşmayacak sefer CD’ye kaydedebilir ve taşınabilir müzik çalarlarında dinleyebilirler. TTNetMüzik tarafından hakları özel olarak satın alınmış albümler de sadece Gold üyelerin kullanımına sunulmuştur. (Örn. Tarkan – Metamorfoz) Gold üyelik ek ücreti 2008 Mart tarfelerine göre 5YTL olarak belirlenmiştir. (ttnetmuzik.com)
Peki indirilen parçaların yasallığı nerede, web üzerinde forumlarda veya P2P programlarla sanal ağlarda paylaşılan MP3‘lerden farkı ne? Sistemdeki tüm şarkılar Windows Media Audio (WMA) formatında sunulmaktadır. Bu format sıkıştırma kalitesi olarak MP3 ile eşdeğerdir ancak bu formatın avantajı (kullanıcı açısından bakıldığında dezavantajı) DRM uygulamalarını desteklemesidir. DRM (Digital Rights Management-Dijital Haklar Yönetimi), çok basit bir ifade ile, video ve müzik dosyalarınızı istediğiniz gibi kullanmanızı-kopyalamanızı-paylaşmanızı engelleyen bir kopya koruma sistemidir. TTNetMüzik üzerinden inmdirilen şarkılar ayda bir olmak üzere lisans yenileme işlemi gerçekleştirmektedir. İndirilen parçaları aktif abonelik periyodu içinde en fazla 3 farklı bilgisayarda çalabilir, bu eserleri 2 farklı müzik çalar cihaza aktarabilirsiniz. TTNetMüzik Gold üyelik sahibi üyelere sunulan bir ayrıcalık olarak, indirilen müzik parçaları DRM destekli cd yazma programları ile en fazla 100 kere CD’ye yazilabilir. Örnek olarak; bir şarkıyı, bir kere CD’ye yazdığınızda aylık hakkınız olan 100’den 1 hak eksilecektir. Aynı şarkıyı bir kez daha bir CD’ye yazarsanız, bu durumda yine kalan haklarınızdan 1 adet hakkınız daha eksilecektir. Aşağıdaki şekilde TTNetMüzik DRM çalışma sürecini görebilirsiniz. (pclabs.gen.tr)
DRM‘in bir dezavantajı da şudur ki şarkı çalıcısı seçiminde MP3 kadar özgür olunamıyor. DRM‘li bir WMA dosyası bilgisayarda ancak Windows Media Player 10 sürümü ve üzerinde veya Winamp 5 sürümü ve üzerinde çalınabiliyor. Çünkü daha eski sürümler online wma lisanslamasını desteklemiyor. Taşınabilir çalarların da DRM destekli olması gerekiyor. Yani TTNetMüzik üzerinden indirilen şarkılar basit MP3 çalarlar veya WMA formatını desteklemeyen iPod üzerinden dinlenemiyor. (playsforsure.com)
Ancak yazımın başında belirttiğim gibi bilişim dünyası gibi sonsuz kapılı bir uzayda, her bir kapı kapanışında kullanıcılar yeni bir kapı keşfeder. Eğer TTNetMüzik Gold abonesi iseniz ve özgür müzik dinleyebilmek için biraz zahmete razıysanız, indirdiğiniz lisanslı WMA şarkıları Nero veya benzeri programlarla sabit diskiniz üzerinde müzik cdsi imajı olarak kaydedip daha sonrada bu imajı bir MP3 hazırlama programı ile MP3 formatına çevirebilirsiniz. Böylece DRM‘in bütün sınırlamalarından kurtulursunuz, ayrıca MP3 dosyanızı her bilgisayarda ve çalıcıda çalabilme imkanına kavuşursunuz. (en.wikipedia.org)
2007 yılı sonunda açılan TTNetMüzik‘in promosyon çalışmaları incelendiğimde başarılı gerçekleştirilen bir pazarlama stratejisi olduğunu söylebilirim. Türkiye’nin en önemli pop sanatçılarından Tarkan’ın yeni albümünü ilk defa üstelik de 2008 yeniyıl gecesinde TTNetMüzik üzerinden ücretsiz yayınlanmaya başlaması gerçekten epey ses getirdi. Yapılan reklamlarda ve lansmanlarda bunun öne çıkarılması, TTNetMüzik isminin medyada defalarca konu edilmesini sağladı. Alexa.com verileri incelendiğinde de görebiliyoruz ki Tarkan’lı promosyon çalışmaları beklenen etkiyi göstermiş. Aşağıdaki grafikte Aralık 2007′den itibaren 3 aylık erişim değerleri görülebilmektedir.
İş modeli olarak incelendiğinde TTNetMüzik hem Gold üyeliklerden, hem reklamlardan kazanmaktadır. Buna ek olarak dolaylı bir gelir kaynağı ise diğer adsl kullanıcılarında artış olacaktır. TTNetMüzik hizmetinden sadece TTNet ADSL kullanıcıları yararlanabildiği için diğer ADSL hizmet sağlayıcılarına göre önemli bir avantaj elde edilmiştir. İleride sunulması planlanan online müzik dinleme özelliği ve DRM sisteminin geliştirilmesi ise sağlanan gelirin arttırılması beklenmektedir. (webrazzi.com)
Rakipleri açısından bakıldığında ise TTNetMüzik‘in bu teknolojiyi Türkiye’de ilk uygulayan sistem olması onu doğrudan piyasada liderliği getirmiştir. Takipçisi olacak firmaların ise önemli avantajları sunması gerekmekte ve TTNetMüzik‘in sahip olduğu teknoloji birikimiyle yarışabilecek düzeyde olması gerekmektedir. Şu anda daha çok yerli şarkılar sunan TTNetMüzik‘in pazarına doğrudan rakip bir firma bulunmuyor. Ancak Amazon.com sunuduğu AmazonMP3 hizmeti Türkiye sektörne girerse, bu TTNetMüzik için ciddi sıkıntı yaratabilir. Çünkü Amazonun sunduğu hizmet doğrudan MP3 satışı yapıyor ve DRM getirdiği kısıtlamaları içermiyor. (amazon.com)
Sonuç olarak TTNetMüzik değerlendirmelerini maddeler halinde özetlemek gerekirse:
Artılar :
- İnternet üzerinde yasal müzik için yenilikçi bir girişim
- Müzik sektörünü olumlu yönde etkilemesi bekleniyor
- Korsan olarak satılan veya paylaşılan müziğin azalması ile hem sanatçı hem de devlet kazancının arttırılması sağlanacak
- Dosya indirme hızı yüksek
Eksiler :
- Üyelik sistemindeki karmaşa, süreç zahmetli ve zaman alıyor
- TTNet adsl faturadaki şaşırtmaca, önce para alıp sonra indirim yapmaları
- Site tasarımı başarısız, İnternet Explorer dışındaki internet tarayıcılarında düzgün görünmüyor
- Kullanım yeterince iyi değil, en basitinden ‘tümünü listele’ seçeneği bile yok.
- DRM kısıtlamalarının azaltılması gerekli, aksi halde MP3 formatıyla yarışılması çok zor
- WMA fomatı sıkıntıları (iPod bu formatı desteklemiyor)
- WMA dosyaları 128Kbit kalitede, bu birçok dinleyici için yeterli değil. (internette 224Kbit MP3′ler çoğunlukta)
Kaynaklar :
- TTNetMüzik.com
- MÜ-YAP
- en.wikipedia.org
- webrazzi.com
- amazon.com
- Alexa.com
- pclabs.gen.tr
